PKN ORLEN S.A. informuje, że na swoich stronach www stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Kliknij [Zgadzam się], aby ta informacja nie pojawiała się więcej. Kliknij [Polityka prywatności i cookies], aby dowiedzieć się więcej, w tym jak zarządzać plikami cookies za pośrednictwem swojej przeglądarki internetowej.

Ustawienia Ankieta Archiwum

Raport Zintegrowany Grupy ORLEN 2016

II nagroda specjalna w kategorii Raport Zintegrowany | Najlepszy raport on-line

Otoczenie Rynkowe

Kapitały:  

I. Trendy rynkowe w segmencie Downstream 

Ceny Ropy Naftowej

Na początku 2016 roku baryłka ropy Brent kosztowała 30 USD, w czerwcu 2016 roku jej cena wzrosła do ponad 48 USD, po czym umocniła się i na koniec roku wyniosła 55 USD. Wzrost cen w 2016 roku to pochodna m.in. niespodziewanego porozumienia OPEC z 30 listopada 2016 roku. Ma ono doprowadzić do obniżenia wydobycia ropy w krajach kartelu. Do porozumienia mają dołączyć między innymi Rosja, Meksyk i Kazachstan.

Zmiany produkcji ropy w OPEC w okresie: grudzień ’16 – styczeń ‘17 [mln bbl/d]:

Źródło: IHS Markit
 

a. Popyt i podaż surowca

Wysoka podaż ropy w porównaniu z popytem w horyzoncie roku będzie wpływała na poziom cen – według prognoz Międzynarodowej Agencji Energii (IEA) do zbilansowania zapotrzebowania z produkcją na surowiec dojdzie dopiero w 2018 roku.

 

Rynek ropy naftowej w latach 2015-2021 [mln bbl/d]:

WYSZCZEGÓLNIENIE 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
Światowy popyt na ropę 94,4 95,6 96,9 98,2 99,3 100,5 101,6
Światowa podaż ropy, w tym: 96,4 96,7 97,0 97,8 98,7 99,5 100,5
- poza OPEC 57,7 57,1 57,0 57,6 58,3 58,9 59,7
- OPEC 38,7 39,6 40,0 40,2 40,4 40,6 40,8
Zmiana światowych zapasów 2,0 1,1 0,1 -0,4 -0,6 -1,0 -1,1

Źródło: Dane wg Międzynarodowej Agencji Energii (IEA)

W 2016 roku popyt na ropę na świecie wzrósł o ponad 1,2 mln bbl/d i prognozuje się, że w takim średnim tempie będzie rósł do 2021 roku. Podaż zwiększyła się zaledwie o 0,3 mln bbl/d. Dysproporcja pomiędzy wzrostem popytu i podaży już od 2018 roku przyczyni się do uszczuplania światowych zapasów surowca.

b. Potencjalne kierunki zmian ceny ropy naftowej

W perspektywie średnioterminowej do 2020 roku przeważająca część publicznie dostępnych analiz i prognoz zakłada wzrost cen ropy naftowej. Główne czynniki wpływające na ceny w horyzoncie najbliższych dwóch lat:

Powyższe czynniki implikują powolny wzrost cen ropy z kwartału na kwartał z około 49 USD/bbl w 4 kwartale 2016 do około 60 USD/bbl w 4 kwartale 2018 (IHS Markit).

Zmiany cen ropy naftowej [USD/bbl]:

Źródło: IHS Markit

Downstream – Sprzedaż i Produkcja

Znaczny wzrost marż w 2015 roku i ich stabilizacja w 2016 roku były wspierane przez niższe ceny ropy w latach poprzedzających i rosnący popyt na produkty przerobu ropy naftowej.

Pomimo prognozowanego obniżenia marży Downstream Koncernu w porównaniu z wysokimi wartościami z lat 2015-2016 utrzyma się ona w roku 2017 na korzystnym poziomie.

 

Marże rafineryjne w Europie [USD/bbl]:

Źródło: IHS Markit

W krótkim i średnim horyzoncie czasowym marże rafineryjne w Europie będą kształtowane poprzez presję konkurencyjną. Główne czynniki wpływające na wysokość marż to: przewaga rafinerii amerykańskich i bliskowschodnich z uwagi na niskie koszty energii wobec relatywnie wysokich kosztów energii w Europie, modernizacja rafinerii europejskich wpływająca na pogłębienie przerobu oraz rosnąca konkurencyjność eksportu z Bilskiego Wschodu, dostarczającego paliwa nie tylko do Azji, ale też do Europy.

W dłuższym horyzoncie czasowym marże rafineryjne będą zależne od popytu na produkty przerobu ropy. Zmian w ich wysokości należy upatrywać w głębszych zmianach strukturalnych na rynku paliw, oleju napędowego i produktów petrochemicznych. O ile przewiduje się stagnację lub lekki spadek popytu na produkty ropopochodne w segmencie transportowym to główne instytucje analityczne prognozują wzrost znaczenia produktów petrochemicznych.

Główną siłą napędzającą wzrost popytu na paliwa w Europie w latach 2015 – 2016 były spadające ceny ropy – niższe ceny paliw przekładają się na wzrost ich konsumpcji. W średnim horyzoncie czasowym prognozy popytu na produkty rafineryjne przewidują stabilizację z uwagi na niezmienne zapotrzebowanie na benzynę, płaski i niepewny popyt na olej napędowy oraz rosnący na paliwo lotnicze i produkty petrochemiczne.

Stabilizacja popytu na benzynę wynika przede wszystkim z uwagi na dążenie do ograniczenia emisyjności gospodarki europejskiej oraz wyższego wykorzystania biopaliw.

W kontekście popytu na olej napędowy w 2016 roku na rynku paliw pojawiło się szereg nowych argumentów, które osłabiają perspektywy jego wzrostu w najbliższych latach.

Należą do nich:

Zmiana prognoz popytu na olej napędowy w Europie w latach 2015-2025 (2015=100%):

Źródło: JBC Energy, IHS Markit

Należy jednak pamiętać, że rynek paliw w Europie posiada jedne z najsłabszych perspektyw na świecie. Światowa konsumpcja diesla i benzyny ogółem będzie rosnąć w relatywnie wolnym tempie 0,3% rocznie. Światowy wzrost konsumpcji jest jednak bardzo spolaryzowany – rynki Europy i Ameryki Północnej pozostają stabilne, podczas gdy cały wzrost odbywa się na rynkach wschodzących.

Samochody elektryczne w perspektywie krótko- i średnioterminowej nie będą istotnie wpływać na rynek paliw - w Europie samochody elektryczne będą stanowiły tylko 4% floty samochodowej do 2030 roku, podczas gdy tradycyjne spalinowe ponad 60%. Liczba samochodów elektrycznych wzrośnie z 0,9 mln w 2015 roku do 12,5 mln w 2030 roku. Znaczący udział w strukturze floty UE mogą mieć samochody hybrydowe, których wg prognoz JBC w 2030 roku może pojawić się 74 mln (82 mln wraz z hybrydowymi dieslami), co daje średnioroczny wzrost o 28% z poziomu 1,8 mln w 2015 roku.

Struktura floty samochodów osobowych w UE w latach 2010-2030 [mln pojazdów]:

Źródło: JBC Energy

W dłuższym horyzoncie czynnikiem wspierającym popyt na produkty przerobu ropy naftowej i tym samym budującym marże rafineryjne będzie branża petrochemiczna - rosnące zastosowania nowoczesnych tworzyw sztucznych w światowej gospodarce.

Europa Środkowo-Wschodnia jest jednym z najszybciej rosnących rynków pod względem popytu na produkty petrochemiczne, które wytwarza Grupa ORLEN (propylen, etylen, butadien, paraksylen,  PTA i PCW).

 

Zmiana konsumpcji na wybrane produkty petrochemiczne w Europie Środkowo-Wschodniej [tys. t/rok]:

Źródło: Nexant

Wraz ze wzrostem popytu na produkty petrochemiczne rośnie również presja konkurencyjna – w szczególności widoczna w Europie:

Downstream – Energetyka

Zgodnie z głównym scenariuszem (New Policies) raportu World Energy Outlook 2016 Międzynarodowej Agencji Energii zapotrzebowanie na energię elektryczną na świecie będzie rosnąć w tempie 2% rocznie i zwiększy się o dwie-trzecie do 2040 roku. Gospodarka światowa będzie przyrastała w tym okresie w tempie 3,4% rocznie. Powyższe trendy stanowią istotną zmianę w porównaniu z okresem 1990-2014, w którym oba parametry rosły prawie w identycznym tempie. W dzisiejszych warunkach najtańszym i zarazem najpowszechniejszym źródłem generowania energii elektrycznej na świecie jest węgiel. Jednak w dłuższym horyzoncie będzie zastępowany gazem ziemnym, energią wodną oraz źródłami odnawialnymi. Zmiana ta będzie podyktowana koniecznością dekarbonizacji przemysłu oraz cenami paliw. W źródłach generowania energii elektrycznej nastąpią istotne zmiany w kolejnych dekadach. Pomiędzy rokiem 2008 a 2014 udział energii wiatrowej zwiększył się o 4 p.p. a energii słonecznej o 3 p.p. Do roku 2040 przewidywane jest trzykrotne zwiększenie udziałów tych źródeł w wytwarzaniu energii elektrycznej. Energetyka węglowa kontynuuje spadek strukturalny natomiast oparta na gazie stopniowo wzrasta do 2030 roku, po którym zaczyna nieznacznie zmniejszać swój udział w globalnym mixie.

Popyt i źródła energii elektrycznej w Europie:

Źródło: Międzynarodowa Agencja Energii

W obszarze energetycznym segmentu Downstream Grupy ORLEN kluczowym rynkiem jest Polska, która zapewnia korzystne perspektywy rozwoju z uwagi na niższe zużycie energii w porównaniu do większości krajów europejskich. W Polsce zużycie energii na jednego mieszkańca kształtuje się znacznie poniżej średniej w Unii Europejskiej i wynosiło w 2016 roku około 4,3 MWh/osobę przy średniej Unii Europejskiej na poziomie 5,5 MWh/osobę. W latach 2010-2016 popyt na energię wzrastał w średnim tempie około 1,5% rocznie. W perspektywie roku 2020 spodziewane jest tempo wzrostu popytu na energię elektryczną w wysokości około 1,8% (CAGR wg CERA) a wzrost ten będzie przede wszystkim skorelowany z rozwojem gospodarczym kraju. Znacząca część istniejących mocy wytwórczych w Polsce wymaga modernizacji lub wymiany z uwagi na wiek i wysoką emisyjność. Szacuje się, że w przypadku braku występowania odpowiednich sygnałów ekonomicznych z rynku wycofane zostanie około 10 GW mocy wytwórczych do roku 2025, co stanowi główny powód rozwoju segmentu energetycznego w Grupie ORLEN i realizacji dwóch bloków energetycznych o łącznej mocy ponad 1GW.

II. Trendy rynkowe w segmencie Detal

Niemal cały rok 2016 był okresem utrzymujących się niskich cen paliw na stacjach, co wpłynęło na ograniczenie atrakcyjności sieci ekonomicznych. Rosnącym uznaniem klientów cieszyły się stacje premium. Klienci chętniej tankowali paliwa premium oraz większą uwagę zwracali na dostępną ofertę pozapaliwową i gastronomiczną. W roku 2016 prowadzono również prace związane z nowymi konceptami sklepów na stacjach. Operatorzy stacji paliw nawiązali współpracę z dużymi sieciami gastronomicznymi lub rozpoczęli prace nad własnymi formatami i markami. Duże koncerny paliwowe skupiały się na wdrożeniach nowych rozwiązań i funkcjonalności, opartych na nowych technologiach, narzędziach i systemach IT, w tym głównie w obszarze nowych form płatności, składania zamówień, komunikacji z klientami czy usprawniania operacyjnego zarządzania siecią.

Na rynku polskim widoczne były efekty wprowadzonych zmian legislacyjnych, mających na celu ograniczenie wpływu tzw. szarej strefy. W segmencie detalicznym skutkowały one wzrostem liczby niezależnych stacji paliw działających na rynku.

W I połowie 2016 roku Lukoil, posiadający sieć 230 stacji w Polsce oraz na Litwie i Łotwie podjął decyzję o wycofaniu się z rynku i sprzedaży aktywów detalicznych austriackiej firmie Amic Energy Management. W ubiegłych latach Lukoil pozbył się również stacji na Ukrainie, Węgrzech, Słowacji, w Czechach i Estonii. Austriacki inwestor planuje w kolejnych latach rozwijać biznes detaliczny na rynkach Europy Centralnej i Wschodniej.

Rok 2016 na rynku polskim był kolejnym okresem wzrostu liczby stacji paliw – uruchomiono prawie 200 nowych obiektów. Ponad 75% tych stacji to stacje operatorów niezależnych. Liczba stacji paliw w sieciach koncernów zagranicznych pozostała na poziomie zbliżonym do roku 2015. W 2017 roku rozpocznie się proces rebrandingu stacji Statoil, przejętych przed kilkoma laty przez kanadyjską spółkę Alimentation Couche-Tard. Wszystkie jej stacje mają działać pod brandem Circle-K.

Na rynku czeskim liczba stacji paliw w 2016 roku utrzymała się na poziomie roku poprzedniego. Zmieniła się jednak struktura rynku - część małych stacji niepublicznych przekształciła się w obiekty ogólnie dostępne, zwiększając przez to konkurencję na rynku. Istotną zmianą na detalicznym rynku paliw w Czechach było wprowadzenie w większości sieci paliw uszlachetnionych, które zastąpiły paliwa standardowe.

Na rynku niemieckim nie zaszły większe zmiany strukturalne. Dotychczasowi liderzy Aral i Shell utrzymały wiodącą pozycję, pomimo notowanego od kilku lat spadku liczby stacji w swoich sieciach. Największe sieci premium działające na rynku niemieckim zaczęły działać również w segmencie ekonomicznym co spowodowało wzrost konkurencji. Główni konkurenci sieci Star zarządzanej przez ORLEN Deutschland zainwestowali znaczne środki w modernizację swoich stacji, znacznie poprawiając ich wizualizację i standard techniczny oraz rozszerzając ofertę pozapaliwową. Obecnie coraz więcej stacji ekonomicznych przewyższa standardem stacje premium.

Na rynku litewskim wiodącą pozycję utrzymała sieć Lukoil, która w pierwszym kwartale 2016 roku została przejęta przez firmę Amic Energy Management z Austrii. Stacje te będą jednak przez kolejnych kilka lat funkcjonować pod dotychczasowym brandem.

Firma Couche-Tard rozpoczęła na Litwie wprowadzenie własnego brandu (Circle-K) na przejętych w 2012 roku stacjach Statoil. Wszystkie sieci działające na rynku litewskim koncentrowały się na rozwoju gastronomii. W 2016 roku duży wpływ na poziom cen detalicznych na rynku litewskim miało zwiększenie aktywności na rynku hurtowym fińskiego koncernu Neste.

III. Trendy rynkowe w segmencie Wydobycie

Według raportu World Energy Outlook 2016 Międzynarodowej Agencji Energii (IEA) w 2015 roku energochłonność globalnej gospodarki zmniejszyła się o (1,8)% w rezultacie dalszej poprawy efektywności energetycznej oraz zwiększonego wykorzystania czystszych źródeł energii, przede wszystkim źródeł odnawialnych, które do 2040 roku będą notować najszybszy wzrost.

Wzrost światowego popytu na energię pierwotną do 2040 roku o około 30% w głównym scenariuszu (New Policies Scenario) Międzynarodowej Agencji Energii (IEA) oznacza wzrost wykorzystania wszystkich paliw.

Spośród paliw kopalnych największy przyrost zużycia do 2040 roku odnotuje gaz ziemny na poziomie blisko 50%, natomiast konsumpcja ropy naftowej zwiększy się o około 12% w perspektywie 2040 roku.

Przy tendencji spadkowej popytu na energię w państwach OECD, światowa konsumpcja energii będzie się stale przesuwać w kierunku regionów o rosnącym poziomie wynagrodzenia, większym dostępie do źródeł energii oraz dotkniętych boomem urbanizacyjnym, takich jak Indie, Azja Południowo-Wschodnia, Chiny oraz część Afryki, Ameryki Łacińskiej oraz Bliskiego Wschodu. Zgodnie z głównym scenariuszem IEA w latach 2014 - 2040 popyt na energię w krajach OECD będzie spadać średniorocznie o (0,1)%, natomiast gospodarki krajów spoza OECD wygenerują wzrost zużycia energii średniorocznie o 1,6%.

 

Światowy popyt na energię pierwotną wg rodzaju paliwa [mln toe1]:

      New Policies Scenario
Wyszczególnienie 2000 2013 2020 2040
Węgiel 2 316 3 926 4 033 4 414
Ropa 3 669 4 266 4 461 4 735
Gaz 2 071 2 893 3 178 4 239
Elektrownie jądrowe 676 662 831 1 201
Elektrownie wodne 225 335 383 531
Bioenergia 1 026 1 421 1 541 1 878
Pozostałe 59 181 316 936
Razem 10 042 13 684 14 743 17 934

1) toe – tona ekwiwalentu ropy naftowej
Źródło: IEA.

Największy wzrost całkowitego popytu na ropę w scenariuszu podstawowym IEA do 2040 roku odnotują Indie, co przełoży się na średnioroczną stopę wzrostu (CAGR) na poziomie 3,8%, z kolei Chiny odpowiadające za drugi największy przyrost zużycia całkowitego ropy już na początku dekady 2030-2040 wyprzedzą Stany Zjednoczone stając się największym konsumentem ropy na świecie. Dzienne zużycie ropy w Chinach w 2040 roku wyniesie 15,1 mln boe/d, podczas gdy Stany Zjednoczone będą zużywać 13,1 mln boe/d a Indie 9,9 mln boe/d.

 

Zmiany w popycie na ropę – CAGR1 [mln boe/d]:

1) CAGR - skumulowany roczny wskaźnik wzrostu
 

W latach 2015-2016 ze względu na spadające ceny ropy naftowej i gazu ziemnego, jak i ograniczony dostęp do finansowania, zdecydowana większość spółek poszukiwawczo-wydobywczych na świecie podjęła decyzję o ograniczeniu zakresu realizowanych prac i skupieniu aktywności na projektach na zaawansowanym etapie rozwoju i najbardziej perspektywicznych obszarach poszukiwawczych.

Po stronie podaży ropy prognozowany jest powrót OPEC do aktywnego zarządzania rynkiem, czego pierwszym symptomem było formalne spotkanie państw OPEC w listopadzie 2016 roku, decyzja o ograniczeniu produkcji ropy w I półroczu 2017 roku oraz dołączenie do porozumienia producentów spoza OPEC, w tym Rosji. Łącznie 24 czołowych producentów ropy na świecie zobowiązało się do ograniczenia podaży ropy o 1,8 mln boe/d, co potrzebne było według szacunków OPEC do zbilansowania zmagającego się z nadpodażą rynku ropy.

Poprawie kondycji finansowej spółek z sektora towarzyszyła także wzmożona aktywność na rynku fuzji i przejęć, która była szczególnie widoczna w USA, gdzie miała miejsce przede wszystkim konsolidacja obszarów koncesyjnych.

Konsumpcja gazu według scenariusza podstawowego Międzynarodowej Agencji Energii do 2040 roku będzie rosła praktycznie w każdym z wiodących krajów-konsumentów za wyjątkiem Japonii oraz Rosji. Chiny będą odpowiadać za największy wzrost popytu na gaz w scenariuszu podstawowym IEA do 2040 roku przy CAGR na poziomie 4,6%, jednak to Indie będą charakteryzować się największą dynamiką wzrostu na poziomie średniorocznym 5,2%. Stany Zjednoczone pozostaną największym konsumentem gazu na świecie przy wielkości zużycia gazu w 2040 roku na poziomie 840 mld m3. W tym samym czasie w Chinach zużycie gazu wyniesie 605 mld m3 a w Indiach 189 mld m3. Na Bliskim Wschodzie, który jest drugim największym obszarem wzrostu konsumpcji gazu, wielkość zużycia będzie się kształtować na poziomie 804 mld m3.

Zmiany w popycie na gaz – CAGR [bcm1]:

1) bcm – miliardy metrów sześciennych.
Źródło: IEA


Na globalnym rynku gazu widoczny będzie coraz większy udział podaży gazu LNG, w przypadku którego IEA prognozuje podwojenie udziału rynkowego do 2040 roku. Obecna nadwyżka podaży gazu oraz trwająca budowa kolejnych terminali skraplania gazu, głównie w Stanach Zjednoczonych i Australii, gdzie nowe moce przerobowe wynoszą blisko 130 mld m3 rocznie, stawiają pod znakiem zapytania termin zbilansowania podaży z popytem na rynku gazu. Według prognoz IEA Stany Zjednoczone oraz Australia będą odpowiadać za 2/3 całkowitego wzrostu produkcji gazu do 2020 roku, jednak od początku dekady 2020-2030 do 2040 roku istotne wzrosty podaży gazu będą generowane przez szersze grono producentów z Afryką Wschodnią i Argentyną, jako kolejnymi, ważnymi graczami na rynku.


Przejdź do: